Besluit VWS verruimen screeningsinterval: de feiten op een rijtje

2020-12-11T16:52:26+00:0008 dec 2020|

Er is veel onrust ontstaan bij zowel patiënten als zorgverleners over het besluit van VWS om het interval van het bevolkingsonderzoek borstkanker tijdelijk te verruimen van twee naar drie jaar. Op 7 december 2020 plaatste Zorgvisie hierover het bericht Borstkankerzorg in de knel. In dit artikel zetten wij een aantal argumenten waarop dit besluit is gebaseerd voor jullie op een rijtje.

Huidige stand van zaken bevolkingsonderzoek borstkanker

Half maart 2020 is het bevolkingsonderzoek borstkanker stopgezet. Op dat moment was de deelname aan het bevolkingsonderzoek reeds sterk verlaagd en wilde men de ziekenhuizen ontlasten.  Drie maanden later (half juni) is het bevolkingsonderzoek gefaseerd weer opgestart in de units waar men gestopt was. Wel met een lagere dagcapaciteit in verband met de 1,5 meter maatregel. Er was plek voor 40% van de vrouwen, met inzet van 100% van de medewerkers. In zomer (half augustus) is de capaciteit opgehoogd naar 60% en daarna richting 80%, met variatie tussen de screeningsunits. Op dit moment zit de screening op 75-80% van de capaciteit. Met behulp van portocabins (externe wachtruimtes) wordt geprobeerd de capaciteit verder uit te breiden. Daarnaast blijft de deelname aan het bevolkingsonderzoek op dit moment nog achter (66% in plaats van de normale 76%). Dit heeft mogelijk te maken met het open-uitnodigingsbeleid waarbij vrouwen zelf een afspraak moeten plannen.

De effecten door COVID gecombineerd met het tekort aan screeningslaboranten, heeft ertoe geleid dat het screeningsinterval op dit moment op 31 maanden zit (in plaats van de gewenste 24 maanden) en dat dit doorstijgt naar 33 maanden. De kans is dat dit langdurig zo blijft.

Wat zijn nu precies de maatregelen en wat is het effect?

Het RIVM heeft advies gegeven aan VWS om het screeninginterval te verruimen naar 3 jaar gedurende 3 jaar (2021-23), om ruimte te krijgen om nieuwe medewerkers op te leiden.

Het RIVM advies is onderbouwd door berekeningen van het Landelijk Evaluatie Team voor bevolkingsonderzoek naar Borstkanker (LETB). Het LETB heeft drie scenario’s doorgerekend. Het basisscenario betreft het normale interval van 24 maanden. Het tweede scenario weerspiegelt de huidige situatie waarbij er al sprake is van een screeningsinterval van 33 maanden.  Het derde scenario betreft een tijdelijke verruiming van het interval naar 36 maanden (het nieuwe advies van VWS) gedurende de periode 2021-2023.

Er is berekend dat er in het tweede scenario 55 extra sterfgevallen per jaar ontstaan en bij het derde scenario 57 per jaar. Cumulatief betekent dit ruim 1000 extra sterfgevallen over een periode van 20 jaar. Procentueel op het aantal voorkomen borstkankersterftes door screening is dit 4%. De effecten zullen minimaal zichtbaar zijn tot 2045.  De modellen houden geen rekening met eventuele verbeterde behandelingen met een gunstiger overleving in de toekomst.

De verwachting is dat met deze maatregelen  het bevolkingsonderzoek in 2028 weer op het oude niveau is met een interval van 24 maanden.

Aanbod van ziekenhuizen

Diverse ziekenhuizen hebben aangeboden te willen helpen. Het punt is echter dat er geen tekorten zijn aan mammografen maar aan personeel. Ziekenhuizen hebben zelf ook personeelstekorten. En daarnaast is het aantal patiënten dat ziekenhuizen kunnen screenen in de orde van grootte van enkele duizenden vrouwen. Op een aantal van 1 miljoen gescreende vrouwen per jaar zijn dat kleine bijdragen voor een relatief grote investering.

Gezondheidsraad gevraagd om advies

Dat het aantal sterfgevallen toeneemt is een onwenselijke situatie. Daarom is de Gezondheidsraad gevraagd om een advies op te stellen om het bevolkingsonderzoek te optimaliseren. Er zal daarbij ook rekening worden gehouden met de krapte op de arbeidsmarkt.

Voor meer informatie: zie ook de website van het RIVM.

Ga naar de bovenkant