Borstkanker in Nederland: trends over de periode 1989-2017

2019-03-08T11:17:00+00:0014 okt 2018|

De incidentie van borstkanker is de afgelopen decennia toegenomen en bij de optimalisatie van behandelingen is steeds meer aandacht voor vermindering van therapie waar mogelijk. Het IKNL-rapport ‘Borstkanker in Nederland’ geeft een overzicht van de belangrijkste trends van de borstkankerzorg op basis van de Nederlandse Kankerregistratie. De behandeling en overleving is verbeterd en er is meer aandacht voor het voorkomen van overbehandeling. Helaas is er minder vooruitgang in de prognose voor mannen met borstkanker en voor patiënten bij wie de borstkanker bij diagnose al is uitgezaaid.

Het rapport beschrijft de trends vanaf de start van de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) in 1989 tot en met 2017. Het biedt reflectie voor de richtlijnwerkgroep en andere werkgroepen van het Nationaal Borstkanker Overleg Nederland (NABON) en voor alle medisch specialisten betrokken bij borstkankerzorg in Nederland. Voor beleidsmakers en bestuurders biedt dit rapport handvatten voor onderbouwing van het oncologische zorgbeleid voor de komende decennia.

Incidentie

De incidentie van borstkanker is over de afgelopen 28 jaar toegenomen en stijgt nog steeds. Dat komt onder meer doordat mensen in Nederland gemiddeld steeds ouder worden. Borstkanker is de meest voorkomende kankersoort bij vrouwen in Nederland (28 procent). Een op de zeven vrouwen krijgt borstkanker gedurende haar leven.

De prognose bij borstkanker laat over de afgelopen 28 jaar een indrukwekkende verbetering zien. De 10-jaarsoverleving voor patiënten met niet-uitgezaaide borstkanker is in de periode 1989-2007 met 10 tot 20 procent gestegen.

DCIS = ductaal carcinoom in situ
Figuur 1. Incidentie van meest voorkomende vormen van borstkanker bij vrouwen (1989-2017).

Vermindering van therapie waar mogelijk

Steeds meer mensen overleven borstkanker en krijgen vervolgens te maken met de late gevolgen van de behandeling. Behandeling richt zich steeds meer op optimaliseren van kwaliteit van leven na de behandeling. Er is daarom een trend naar vermindering van therapie om overbehandeling te voorkomen. Het aandeel borstsparende operaties (in combinatie met radiotherapie) is de afgelopen 28 jaar toegenomen. Ook neemt het aandeel patiënten dat wordt behandeld met chemotherapie af. Als patiënten chemotherapie krijgen, dan is dat vaker voorafgaand aan de operatie (neo-adjuvant). Het voordeel van deze behandeling is dat patiënten vaker borstsparend geopereerd kunnen worden omdat de tumor kleiner is geworden. Ook kan de borstsparende operatie minder uitgebreid waardoor het cosmetische resultaat van de borstsparende operatie mooier is.

Doelgerichte therapie wordt geregistreerd sinds 2005
*2017 betreft het eerste kwartaal

Figuur 2. Behandeling van vrouwen met invasieve borstkanker, opgesplitst naar het type behandeling (1989-2017).

Mannen met borstkanker

Helaas is de indrukwekkende vooruitgang in prognose niet voor elke groep patiënten van toepassing. Mannen hebben een 10 procent slechtere overleving dan vrouwen. Momenteel lopen er in Nederland meerdere studies naar mannen met borstkanker. Deze zullen in de toekomst meer inzicht verschaffen in deze patiëntengroep en in de eventuele mogelijkheden tot verbetering van de diagnostiek en behandeling.

Late diagnose

Bij patiënten die met uitgezaaide borstkanker (stadium IV) worden gediagnosticeerd, is de mediane overleving in de periode 1989-2013 met 10 maanden verbeterd. De vooruitgang in overleving bij late diagnose is echter veel minder groot dan voor de andere patiëntgroepen. Ook voor deze patiëntengroep is aandacht voor de kwaliteit van leven van groot belang. Daarnaast blijft het nodig om te streven naar een tijdige diagnose.

Uitgezaaide borstkanker

Met dit rapport hoopt IKNL bij te dragen aan de continue verbetercyclus in de borstkankerzorg. Doordat medisch specialisten in multidisciplinaire expertgroepen reflecteren op de trends en eventueel op verschillen tussen regio’s kunnen partijen gezamenlijk behandelingen steeds verder verbeteren. Nu voor veel borstkankerpatiënten maximale therapie niet altijd nodig blijkt, kan gedeelde besluitvorming een steeds grotere rol gaan spelen. Voor de mannen met borstkanker en patiënten met een late diagnose zal wetenschappelijk onderzoek mogelijk perspectieven voor verbeterde diagnostiek en behandeling geven.

Rapport Borstkanker in Nederland, trends 1989 – 2017

De meest recente cijfers over borstkanker uit de Nederlandse Kankerregistratie (NKR) zijn te raadplegen op www.cijfersoverkanker.nl. Daar vind u de incidentie, prevalentie, overleving en sterfte. Deze zijn uit te splitsen naar regio (provincie), geslacht en leeftijd bij diagnose.